Elke dag zien we honderden foto's voorbijkomen. Op social media, in het nieuws, op reclameborden. We kijken ernaar, scrollen door en gaan verder. Maar echt begrijpen wat we zien? Dat doen we veel minder vaak. En dat is jammer, want foto's vertellen vaak een heel ander verhaal dan je op het eerste gezicht zou denken.
Visuele geletterdheid betekent dat je snapt hoe beelden werken. Je kunt dan niet alleen zien wat er op een foto staat, maar ook waarom de fotograaf het zo heeft gemaakt en wat de maker wilde overbrengen. Iemand met visuele geletterdheid begrijpt dat achter elke foto een bewuste keuze zit. De fotograaf heeft dit moment gekozen, dit stukje van de werkelijkheid ingekaderd, vanaf dit standpunt gefotografeerd. Daarna beslist iemand anders waar en hoe die foto wordt gebruikt. En daar kan de betekenis compleet door veranderen.
Context is namelijk cruciaal. Een foto van een grote groep mensen op straat krijgt een andere betekenis in een krant bij een artikel over een protest dan in een reclamefolder voor een festival. Diezelfde foto gebruikt door een politieke partij om macht te tonen, wordt weer iets anders. Mogelijk wilde de fotograaf maar één van deze dingen laten zien.
Beelden hebben hun eigen taal. Een foto die van onderaf is gemaakt, voelt anders dan dezelfde foto van bovenaf. Een symmetrisch beeld straalt rust uit, terwijl een scheef kader spanning geeft. Deze keuzes bepalen hoe jij als kijker het beeld ervaart. Beelden werken ook in lagen. Je ziet eerst wat er letterlijk staat: twee mensen in een park, de een in een witte jurk, de ander in een zwart pak. Maar je begrijpt meteen de diepere laag: dit is een bruidspaar.
Ondanks dat we constant omringd zijn door beelden, leren we eigenlijk nooit hoe we ermee om moeten gaan. Op school leer je lezen, schrijven en rekenen. Maar beelden ontcijferen? Daar besteden we nauwelijks aandacht aan. Terwijl foto's en video's steeds meer invloed hebben op hoe we denken en wat we geloven.
Als je begrijpt hoe beelden werken, word je een betere kijker. Je laat je minder snel misleiden door een slim gekozen foto bij een nieuwsbericht. Je snapt dat de fotograaf keuzes heeft gemaakt die het verhaal sturen. Dat maakt je vrijer. Je wordt minder passief als kijker en meer actief als lezer van beelden. En dat is zeker geen overbodige luxe. Het is een noodzaak.
Reactie plaatsen
Reacties